In de Sint-UIriks kerk vinden we het 1.75 m. groot beeld van deze heilige met een crucifix in de hand. Samen met de heilige Clara domineert dit het koor. Door de zwaarte wordt ook dit monumentale, natuurstenen beeld met een metalen pin verankerd aan de kerkmuur. Het dateert van 1719.
Over de Heilige Franciscus kan ik veel schrijven zoals over zijn bekende Zonnelied of waarom hij gezien wordt als de bedenker van de levende kerststal, die hij in 1223 in Greccio voor het eerst opstelde, over zijn vele visoenen …. Maar ik beperk mij tot zijn levensloop, de belangrijkste leefregels van de Franciscanen en bekijk 2 visoenen.
Franciscus werd in 1181 geboren als Giovanni di Pietro di Bernardone, maar zijn vader noemde hem Franciscus (‘Fransman’) vanwege zijn liefde voor Frankrijk. Hij groeide op in rijkdom maar na een periode als krijgsgevangene, een ernstige ziekte en een visioen in het kerkje van San Damiano, vond er zich een ommekeer plaats in zijn leven en richtte hij zich op armoede en de zorg voor melaatsen.
Wat is daar in dat vervallen kerkje gebeurd?
Toen hij aan het bidden was voor het kruisbeeld, sprak de figuur van Christus tot hem en zei: “Franciscus, ga en herstel mijn kerk, die, -zoals je ziet -, in verval raakt”. Aanvankelijk dacht hij dat hij de stenen van het gebouw moest repareren maar later begreep hij dat hij de hele Kerk moest vernieuwen. Hij legde een publieke eed van armoede af, tot woede van zijn vader, en koos voor het leven als bedelmonnik.
Paus Innocentius III gaf in 1210 zijn mondelinge toestemming voor zijn levenswijze en leefregel waarna de Franciscanenorde (minderbroeders) ontstond.
De franciscaanse regel is gebaseerd op het navolgen van het evangelie en heeft 3 centrale beloften, gesymboliseerd door de 3 knopen in de witte koord van hun habijt.
De drie beloften zijn:
– armoede >de broeders mochten geen persoonlijke bezittingen hebben en leefden van hun eigen arbeid en aalmoezen
– gehoorzaamheid aan hun oversten, de kerk en God
– kuisheid
Naast deze hoofdbeloften zijn er ook specifieke instructies voor het dagelijks leven:
– tussen de broeders is er een onderlinge liefde en nederigheid
– geen geld aannemen
– de broeders mochten niet te paard reizen tenzij dit door ziekte of grote nood noodzakelijk was.
– ze moeten vrede brengen waar ze ook gaan en het evangelie meer door hun daden dan door woorden verkondigen
Deze regels uit 1223 worden vandaag de dag nog steeds nageleefd al is de invulling aangepast aan de moderne tijd maar de kern blijven de 3 beloften. In plaats van bedelen om voedsel, werken de meeste broeders maar hun inkomen gaat naar de gemeenschap. Persoonlijk bezit zoals een wagen of een privérekening mag niet , alles is ‘in bruikleen’ van de orde.
De gehoorzaamheid uit zich nu vooral in de bereidheid om inzetbaar te zijn waar de nood het hoogst is. Ze leven in kleine woongemeenschappen en beslissen gezamenlijk over belangrijke zaken onder leiding van een gekozen overste. Natuurlijk zijn ze ongehuwd en wijden hun leven aan God en de medemens . Ze zijn actief in de opvang van vluchtelingen, in voedselbanken of als straatpastor, waarbij ze letterlijk tussen de mensen willen staan.
In lijn met de encycliek ‘Laudato Si’ van Paus Franciscus, waarvan de titel de eerste woorden zijn uit de beginregel van het Zonnelied ( lofzang waarin Franciscus de zon, de maan, de wind en het water als zijn broeders en zusters ziet) richten de Fransiscanen zich nu op duurzaamheid en ecologie.
Er zijn verschillende visioenen van Franciscus opgetekend die de drijvende kracht beschrijven van zijn ommekeer. Over het visioen bij het kruis van San Domiano (1205) las u reeds, maar ik zou toch graag nog eentje vermelden nl. het visioen van de Seraf en de Stigmata (1224)op de berg La Verna welk zijn meest intens visioen was. Tijdens een periode van vasten en bidden zag hij een zesvleugelige seraf ( type engel) in de vorm van een gekruisigd man die uit de hemel neerdaalde. Terwijl het visioen verdween, verscheen op de handen , voeten en zijde van Franciscus de stigmata:(de vijf wonden van Christus). Hij was de eerste heilige in de geschiedenis van wie officieel werd vastgelegd dat hij die wonden ontving.
De vriendschap tussen hem en Clara Van Assisi , waarmee hij de orde van de Clarissen stichtte, is één van de meest bijzondere verbintenissen uit de kerkgeschiedenis. Hoewel ze elk hun eigen weg gingen was hun spirituele band onverwoestbaar.
Aan het eind van zijn leven, toen hij blind en ziek was, liet Clara een hut bouwen in de tuin van San Dominano. Daar en dan schreef hij –alhoewel hij blind en ziek was- ook zijn bekende Zonnelied over licht en de schoonheid van de natuur, want niettegenstaande zijn fysieke duisternis zette hij de wereld in een Goddelijk licht.
Toen hij in 1226 stierf, liet men zijn baar langs San Domiano brengen zodat Clara en haar zusters afscheid konden nemen vanachter de tralies van hun slotklooster.
Ze liggen beiden in Assisi begraven maar in verschillende kerken: Franciscus in de grote basiliek van San Francesco en Clara in de basiliek van Santa Chiara waar ook het San Damiano-kruis hangt waar ik het eerder al over had. Uitzonderlijk werden in 2026 zijn stoffelijke resten voor het eerst in 800 jaar tentoongesteld.
De Heilige Franciscus is de schutspatroon van de armen, de blinden, gevangenen, lakenhandelaars, wevers, kooplieden, kleermakers en werd aangeroepen tegen hoofdpijn en pest.
Hij is de patroonheilige van dieren en milieu, om die reden vieren we op zijn sterfdag – 4 oktober- Werelddierendag.
Gebed van Franciscus ook wel het Gebed om Vrede genoemd
Heer,
maak ons tot een instrument van uw vrede.
Laat ons liefde brengen waar haat is,
eenheid waar mensen verdeeld zijn,
vergiffenis waar mensen zwak zijn.
Laat ons hoop geven aan wie niet meer hoopt,
geloof aan wie twijfelt.
Laat ons licht brengen waar het duister is
en vreugde waar mensen bedroef zijn.
En wees Gij voor ons
het licht en de hoop, de eenheid en de vergeving.
Wees onze bron van liefde, onze kracht tot vrede.
Door Christus onze Heer.
Amen.
