Sint-Anna-ten-drieën verwijst naar een specifieke voorstelling van de Heilige Anna met haar dochter Maria en kleinzoon Jezus. De voorstelling met drie figuren, grootmoeder, moeder en kind, benadrukt de menselijke afstammeling van Jezus en de rol van Anna als beschermheilige van o.a. moeders, grootmoeders en zwangere vrouwen.
Er bestaan meerdere versies van deze beeldengroep: beeld waar Anna het kind een druiventros aanbied, wat een verwijzing is naar de wijn die in Christus’bloed verandert, en is Jezus al wat groter, beeld met wel of niet gekroonde Maria , verschillende leeftijd van Jezus van baby tot kleine jongen.
In de winterkapel van de Sint-Ulkrikskerk staat een 94 cm hoog, geploychroomd houten beeld van Sint Anna-ten-drieën uit de 17de eeuw. Volgens een fotorepertorium van het meubilair van de Belgische bedehuizen zou dit beeld afkomstig zijn uit een eeuwenoude Annakapel aan de Brusselstraat, die door wegverbredingswerken in 1937 werd afgebroken.
De kerk van Sint Ambrosius beschikt ook over zo’n beeldje van Sint-Anna-ten-drieën, dat pas met veel respect werd hersteld. Het bevindt links vooraan waar ook het Sint-Anna-ten-drieënaltaar zich bevind met een 16de eeuws beeld in een houten retabel.
Over de maagd Maria en Jezus hoef ik geen uitleg te geven maar misschien wel over Anna, want wie was ze eigenlijk ?
Ze was de echtgenote van Joachim die na vele jaren Maria als hun dochter mochten opvoeden en haar op driejarige leeftijd aan de tempel hebben toegewijd.
Omdat Anna niet in de bijbel voorkomt zijn er in de loop der eeuwen talloze legendes over haar ontstaan waarvan de meeste gebaseerd zijn op apocriefe geschriften. Hier volgen er enkele:
– De meest centrale legende is de volgende: Anna en haar man waren na 20 jaar huwelijk nog steeds kinderloos. Hierdoor- dit werd in die jaren als een schande aanzien- werd Joachim in de tempel vernederd en hij vluchtte de woestijn in om te vasten. Een engel verscheen aan beiden afzonderlijk met de boodschap dat ze een kind zouden krijgen dat de wereld zou zegenen. Ze renden naar elkaar toe en ontmoetten elkaar bij de Gouden Poort van Jeruzalem. Volgens de legende werd Maria geboren door de onbevlekte ontvangenis van die ontmoeting en dit door een heilige kus of een eenvoudige aanraking!
– In de volksvroomheid in Duitsland en Italië bestaan er legendes die Anna koppelen aan de vruchtbaarheid van het land. Omdat zijzelf na een lange periode van onvruchtbaarheid leven voort bracht wordt zij aanroepen om regen te schenken aan verdroogde gewassen. Regen in juli wordt soms Sint-Anna’s bruidsschat genoemd.
– Volgens een Franse legende werd het lichaam van Anna, na de kruisiging van Jezus, door Lazarus, Martha en Maria Magdalena per schip naar Gallië (Frankrijk) gebracht om het te beschermen. De relieken zouden verborgen worden in een crypte in de stad Apt in het Franse departement Vauchuse.
Eeuwen later, tijdens de wijding van de voormalige kathedraal Saint-Anna (het oudste aan de Heilige Anna gewijde heiligdom van Frankrijk) door Karel de Grote , zou een dove en blinde jongen op een wonderbaarlijke manier de weg naar de tombe hebben gewezen waarna hij genas.
-Een luchtigere legende of volksgebruik is dat jonge vrouwen tot haar bidden voor een man. Het gezegde luidt: ‘Sint-Anna, help mij aan een man’.
De achterliggende gedacht hiervan is dat zij, omdat ze zelf 3 keer getrouwd was, precies weet hoe ze een goede partner moet uitkiezen.
In België zijn verschillende bedevaartsoorden aan haar gewijd zoals in Bottelare, Merelbeke of Oudergem (Brussel), of Merchtem. Ook dicht bij ons in Dilbeek is er de Sint-Annakapel van Sint-Anna-Pede Itterbeek die wereldberoemd is, omdat ze wordt afgebeeld op het schilderij ‘ De parabel der blinden’ van Pieter Breughel de Oude.
Ze is een populaire heilige die voor verschillende zaken wordt aangeroepen: vruchtbaarheid en zwangerschap, huwelijk en gezin maar ook tegen diverse kwalen zoals hoofdpijn, buikpijn, borstpijn, bedwateren, koorts, pest, zweren, kiespijn en huiduitslag.
Sint Anna is ook de patrones van een aantal (vooral vrouwelijke) beroepsgroepen : kantwerksters en naaisters, thuiswerkenden, maar ook – minder voor de hand liggend – van bezembinders, timmerlui, stalknechten en al wie met paardensport bezig is, mijnwerkers, schippers en kleermakers
Gebed tot de Heilige Anna voor het verkrijgen van een speciale gunst
Heilige Anna,
zo goed en vol medelijden
voor al diegenen die lijden
en onder de last en zorgen van het dagelijkse leven.
Ik werp mij nederig aan uw voeten
en smeek u om uw bemiddeling bij uw kleinzoon Jezus,
door de tussenkomst van de Heilige Maagd Maria uw dochter en moeder van het leven,
tot het bekomen van mijn gevraagde gunst.
O liefdevolle Heilige Anna,
blijf mij steunen,
zodat mijn wens door toedoen van de goddelijke genade moge in vervulling gaan.
Help mij, boven alles, liefdevolle Heilige Anna, om dichter tot God te komen,
om Hem te beminnen samen met u en met de Heilige Maagd Maria,
zodat Jezus verder leeft in ons hart
voor nu en tot in de eeuwigheid.
Amen.