Apollonia van Alexandrië
Haar levensbeschrijving is grotendeels gebaseerd op een brief van bisschop Dionysius van Alexandrië aan Fabius van Antiochië .
Hier volgt een chronologisch verhaal van haar leven en martelaarschap.
Apollonia leefde in de 3de eeuw in Alexandrië, een havenstad in Egypte welke destijds een belangrijk centrum was van cultuur en vroege christelijke gemeenschappen.
In tegenstelling tot de jonge maagden die vaak in martelaarsverhalen voorkomen was zij een vrouw op leeftijd. Ze bekleedde een vooraanstaande positie binnen de christelijke gemeente, mogelijk als diacones. Een diacones is een lid van een vrouwengroep binnen sommige christelijke kerken en biedt pastorale zorg, met name aan andere vrouwen en kan ook een liturgische rol vervullen .
Kort voor de algemene christenvervolging (circa 249) onder keizer Decius brak er in Alexandrië een lokale opstand uit tegen de christenen, aangewakkerd door een heidense profeet. De menigte plunderde huizen en sleurde christenen naar buiten. Ook Apollonia werd gegrepen. Ze sloegen op haar kaken tot al haar tanden uit haar mond vielen of verbrijzelden. In latere overleveringen sprak men van het uittrekken van haar tanden met een nijptang.
Buiten de stad werd er een brandstapel opgericht . Haar beulen dreigden haar levend te verbranden als ze godslasterlijke woorden zou uitspreken of haar geloof niet zou afzweren. Apollonia vroeg om een kort moment voor beraad maar zodra ze werd losgelaten, sprong ze uit eigen beweging vrijwillig in het vuur. Hiermee wilde ze aantonen dat ze haar leven liever aan God offerde dan dat ze toegaf aan haar vervolgers.
De naam Apollonia is afgeleid van Apollonius wat “behorend tot Apollo” betekent. Apollo was in de Griekse mythologie o.a. de god van de geneeskunde. Vanwege “het tanden trekken” wordt Apollonia erkend als beschermheilige van tandartsen en mondhygiënisten en wordt ze aanroepen bij tandpijn. Hoewel ze geen grote bedevaartsoorden heeft hier in België zijn er toch nog plaatsen waar ze intensief wordt vereerd.
Twee voorbeelden: Elst (deelgemeente van Brakel) waar je in de St-Apolloniakerk verschillende afbeeldingen van haar martelaarschap kan vinden of in Appels (deelgemeente van Dendermonde) waar de plaatselijke St.-Apolloniakerk veel pelgrims aantrekt. Eertijds werd daar driemaal rond de kerk gegaan als ritueel tegen tandpijn.
In de St-Ulrikskerk vind je haar beeld achteraan links. Ze wordt afgebeeld met een nijptang met tand in de linkerhand en langs de rechterkant houdt ze een palmtak vast. (overwinningsteken van haar martelaarschap)
Een traditioneel gebed tot de Heilige Apollonia, dat vaak wordt opgezegd door mensen die lijden aan kiespijn of die steun zoeken voor een tandheelkundige ingreep, is het volgende:
“O roemrijke Heilige Apollonia, vrome maagd en martelares,
u die voor uw standvastig geloof de foltering van de tanden hebt doorstaan
en uw leven in de vlammen hebt geofferd voor de liefde van Christus.
Wij smeken u met vertrouwen:
neem ons onder uw bescherming en behoed ons voor alle pijnen aan de tanden en de mond.
Verleen ons de kracht om, net als u, geduldig te zijn in ons lijden
en schenk de tandartsen de wijsheid en vaste hand om ons te genezen.
Heilige Apollonia, beschermheilige in onze nood,
bid voor ons bij de Heer, opdat wij verlost mogen worden van onze pijn
en eens met u de eeuwige vreugde mogen delen.”
Amen.